Νέα επιστημονική μελέτη αποκαλύπτει ότι η ποιότητα του ανθρώπινου σπέρματος ακολουθεί εποχικές διακυμάνσεις, παρουσιάζοντας κορύφωση κατά τους θερινούς μήνες και πτώση τον χειμώνα.
Η έρευνα δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Reproductive Biology and Endocrinology και βασίστηκε στην ανάλυση περισσότερων από 15.000 δειγμάτων σπέρματος από υποψήφιους δότες στη Δανία και τη Φλόριντα των ΗΠΑ.
Σύμφωνα με τα ευρήματα, τα υψηλότερα επίπεδα προοδευτικά κινητικών σπερματοζωαρίων —εκείνων δηλαδή που κινούνται αποτελεσματικά σε ευθεία γραμμή— καταγράφονται τον Ιούνιο και τον Ιούλιο. Αντίθετα, οι χαμηλότερες τιμές εντοπίζονται τον Δεκέμβριο και τον Ιανουάριο.
Όπως δήλωσε ο συν-συγγραφέας της μελέτης, καθηγητής ανδρολογίας Άλαν Πέισι, «το εύρημα αυτό μας οδήγησε να αναρωτηθούμε αν οι άνδρες έχουν περισσότερες πιθανότητες να γίνουν δεκτοί ως δότες σπέρματος όταν υποβάλλουν αίτηση το καλοκαίρι». Πρόσθεσε ωστόσο ότι το ενδεχόμενο καλύτερων αποτελεσμάτων για τα ζευγάρια που προσπαθούν να αποκτήσουν παιδί τους θερινούς μήνες παραμένει υπόθεση και όχι επιβεβαιωμένο συμπέρασμα.
Ο πιθανός ρόλος της θερμοκρασίας
Η μελέτη εξέτασε στοιχεία από 15.581 άνδρες ηλικίας 18 έως 45 ετών, για την περίοδο 2018–2024. Τα δείγματα συλλέχθηκαν σε τέσσερις πόλεις της Δανίας —Όρχους, Άλμποργκ, Οντένσε και Κοπεγχάγη— καθώς και στο Ορλάντο της Φλόριντα.
Οι ερευνητές αξιοποίησαν προηγμένες μεθόδους ανάλυσης για τη μέτρηση του όγκου, της συγκέντρωσης και της κινητικότητας των σπερματοζωαρίων. Δεδομένου ότι η ανάπτυξή τους διαρκεί περίπου 74 ημέρες, εξετάστηκε και η επίδραση των θερμοκρασιών πριν από την εκσπερμάτιση.
Ωστόσο, δεν προέκυψαν ισχυρές ενδείξεις ότι η θερμοκρασία —είτε τη στιγμή της εκσπερμάτισης είτε εβδομάδες νωρίτερα— επηρεάζει άμεσα την ποιότητα του σπέρματος. Παρ’ όλα αυτά, οι επιστήμονες δεν αποκλείουν έναν έμμεσο ρόλο, μέσω αλλαγών στον τρόπο ζωής, όπως η διατροφή, η φυσική δραστηριότητα και η έκθεση στο ηλιακό φως.
Αντικρουόμενα ευρήματα και παράγοντες διαφοροποίησης
Προηγούμενες έρευνες έχουν επίσης εντοπίσει εποχικές μεταβολές, χωρίς όμως να καταλήγουν σε ενιαίο μοτίβο. Μελέτες στην Ιταλία επιβεβαιώνουν την καλοκαιρινή κορύφωση, ενώ δεδομένα από τη νότια Κίνα δείχνουν αντίθετη τάση, με υψηλότερες τιμές στο τέλος του χειμώνα.
Οι διαφοροποιήσεις αυτές υποδηλώνουν ότι περιβαλλοντικοί και κοινωνικοί παράγοντες ενδέχεται να επηρεάζουν διαφορετικά την αναπαραγωγική υγεία ανά περιοχή.
Η νέα μελέτη καταγράφει επίσης σαφή συσχέτιση με την ηλικία: η κινητικότητα των σπερματοζωαρίων είναι υψηλότερη γύρω στα 30 έτη και χαμηλότερη σε άνδρες κάτω των 25 ή άνω των 40.
Τέλος, στη Δανία παρατηρήθηκε πτώση της ποιότητας μεταξύ 2019 και 2022, με ανάκαμψη το 2023 — πιθανώς λόγω αλλαγών στον τρόπο ζωής κατά την περίοδο της πανδημίας. Αντίθετα, στο Ορλάντο καταγράφηκε σταδιακή βελτίωση από το 2018 έως το 2024, τάση που παραμένει ανεξήγητη.