Έναν QR κώδικα τόσο μικροσκοπικό ώστε να μην μπορεί να εντοπιστεί με γυμνό μάτι ανέπτυξαν ερευνητές, καταγράφοντας νέο παγκόσμιο ρεκόρ στη μικρονανοτεχνολογία. Το μέγεθός του είναι τόσο μικρό που για να «διαβαστεί» απαιτείται ηλεκτρονικό μικροσκόπιο.
Ο κώδικας καταλαμβάνει επιφάνεια μόλις 1,977 τετραγωνικών μικρομέτρων — μικρότερη ακόμη και από ορισμένα βακτηριακά κύτταρα ή μικροσκοπικά σωματίδια ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Το επίτευγμα χάρισε στην επταμελή ερευνητική ομάδα μια θέση στο Guinness World Records, καθώς ο νέος κώδικας είναι περίπου τρεις φορές μικρότερος από τον προηγούμενο κάτοχο του ρεκόρ.
Την έρευνα συντόνισαν επιστήμονες από το TU Wien σε συνεργασία με την εταιρεία αποθήκευσης δεδομένων Cerabyte. Σύμφωνα με τον επιστήμονα υλικών Paul Mayrhofer, η δομή του κώδικα είναι τόσο λεπτομερής ώστε δεν μπορεί να παρατηρηθεί ούτε με συμβατικό οπτικό μικροσκόπιο.
Νανοτεχνολογία και εκτύπωση σε κεραμικό υλικό
Η δημιουργία του QR κώδικα βασίστηκε σε μια εξαιρετικά λεπτή κεραμική μεμβράνη που χρησιμοποιείται συνήθως ως επίστρωση σε εργαλεία κοπής υψηλής απόδοσης. Με τη χρήση εστιασμένων δεσμών ιόντων, οι ερευνητές χάραξαν τον κώδικα με pixels διαστάσεων μόλις 49 νανομέτρων — περίπου δέκα φορές μικρότερων από το μήκος κύματος του ορατού φωτός.
Το αποτέλεσμα είναι ένας κώδικας πρακτικά αόρατος στο ανθρώπινο μάτι, ο οποίος όμως παραμένει πλήρως λειτουργικός όταν αναλυθεί με τα κατάλληλα εργαλεία.
Πέρα από την επίτευξη του ρεκόρ, οι επιστήμονες θεωρούν ότι η τεχνολογία αυτή μπορεί να ανοίξει τον δρόμο για νέες μορφές εξαιρετικά ανθεκτικής αποθήκευσης δεδομένων. Όπως επισημαίνει ο ερευνητής Alexander Kirnbauer, η προσέγγιση θυμίζει πρακτικές αρχαίων πολιτισμών που χάραζαν πληροφορίες σε υλικά ανθεκτικά στον χρόνο.
Με βάση τους υπολογισμούς της ομάδας, με τη συγκεκριμένη μέθοδο θα μπορούσαν να αποθηκευτούν πάνω από 2 terabytes δεδομένων σε μια επιφάνεια μεγέθους φύλλου Α4. Επιπλέον, η χρήση κεραμικών υλικών ενδέχεται να μειώνει το περιβαλλοντικό αποτύπωμα της αποθήκευσης δεδομένων σε σύγκριση με τα συμβατικά μέσα.
Έτσι, μια τεχνολογία που δημιουργήθηκε σε κλίμακα νανομέτρων θα μπορούσε να έχει σημαντικές επιπτώσεις στον τρόπο με τον οποίο διατηρούμε την ψηφιακή πληροφορία στο μέλλον.