Η φυσική επιλογή φαίνεται ότι διαμόρφωσε το ανθρώπινο γονιδίωμα πιο έντονα και πιο πρόσφατα απ’ ό,τι εκτιμούσαν μέχρι σήμερα οι επιστήμονες, σύμφωνα με νέα μεγάλη έρευνα του Harvard University.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature, βασίστηκε στην ανάλυση αρχαίου DNA από σχεδόν 16.000 άτομα, καλύπτοντας περίοδο άνω των 10.000 ετών στη Δυτική Ευρασία. Τα δείγματα προέρχονται από την Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή, τον Καύκασο, καθώς και περιοχές της Κεντρικής Ασίας και της Βόρειας Αφρικής.
Ένα από τα πιο εντυπωσιακά ευρήματα αφορά τη σταδιακή αύξηση της συχνότητας γονιδιακών παραλλαγών που σχετίζονται σήμερα με τα κόκκινα μαλλιά και το ανοιχτότερο δέρμα. Οι ερευνητές επισημαίνουν, ωστόσο, ότι το χαρακτηριστικό αυτό πιθανότατα δεν αποτέλεσε άμεσο στόχο της εξέλιξης, αλλά συνδέθηκε με άλλα βιολογικά πλεονεκτήματα που ευνοήθηκαν.
Εκτεταμένες γενετικές αλλαγές μετά την Εποχή των Παγετώνων
Η έρευνα δείχνει ότι η φυσική επιλογή δεν περιορίστηκε σε λίγα μεμονωμένα γονίδια, αλλά επηρέασε εκατοντάδες γενετικές παραλλαγές. Με τη χρήση προηγμένων υπολογιστικών μεθόδων, εντοπίστηκαν 479 μεταβολές στο DNA που ενισχύθηκαν ή αποδυναμώθηκαν μετά το τέλος της Last Ice Age.
Ο ρυθμός αυτών των αλλαγών φαίνεται μάλιστα να επιταχύνθηκε με τη μετάβαση των ανθρώπινων κοινωνιών από τον τρόπο ζωής των κυνηγών-τροφοσυλλεκτών στη γεωργία — μια περίοδος που χαρακτηρίστηκε από σημαντικές αλλαγές στο περιβάλλον, τη διατροφή και την έκθεση σε ασθένειες.
Τι άλλαξε στο ανθρώπινο σώμα
Σύμφωνα με τα ευρήματα, η φυσική επιλογή επηρέασε ένα ευρύ φάσμα χαρακτηριστικών, μεταξύ των οποίων:
- Ανοιχτότερο χρώμα δέρματος και αυξημένη εμφάνιση κόκκινων μαλλιών
- Ενισχυμένη ανοσία σε λοιμώξεις, όπως ο HIV infection και η Leprosy
- Μεταβολές στον κίνδυνο εμφάνισης νοσημάτων, όπως η Celiac disease και η Crohn’s disease
- Μειωμένη πιθανότητα ανδρικής φαλάκρας και ρευματοειδούς αρθρίτιδας
- Διαφορές στη σύσταση σώματος, όπως χαμηλότερος δείκτης μάζας σώματος
- Μικρότερη ευαισθησία στο κάπνισμα
- Μεταβολές που επηρεάζουν την ψυχική υγεία, όπως μειωμένος κίνδυνος διπολικής διαταραχής και σχιζοφρένειας
Οι επιστήμονες τονίζουν ότι οι συσχετίσεις αυτές δεν είναι απλές ή μονοσήμαντες. Ένα γονίδιο που σήμερα σχετίζεται με μια ασθένεια μπορεί στο παρελθόν να παρείχε εξελικτικό πλεονέκτημα, για παράδειγμα προστασία από λοιμώξεις.
Νέες δυνατότητες για την ιατρική
Ο επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, Άλι Ακμπάρι, από το εργαστήριο του γενετιστή Ντέιβιντ Ράιχ, σημείωσε ότι οι σύγχρονες τεχνικές επιτρέπουν στους επιστήμονες να παρακολουθούν σχεδόν «σε πραγματικό χρόνο» την εξέλιξη του ανθρώπινου DNA.
Τα ευρήματα ανοίγουν νέες προοπτικές όχι μόνο για την κατανόηση της ανθρώπινης εξέλιξης, αλλά και για την ιατρική, συμβάλλοντας στην καλύτερη εκτίμηση γενετικών κινδύνων, την πρόληψη ασθενειών και την ανάπτυξη πιο στοχευμένων θεραπειών.