Ένα σημαντικό βήμα στην κατανόηση της ανθρώπινης επικοινωνίας φέρνει νέα διεθνής μελέτη, η οποία εντοπίζει κοινούς γραμματικούς κανόνες σε εκατοντάδες γλώσσες του κόσμου. Τα ευρήματα ενισχύουν την άποψη ότι η εξέλιξη της γλώσσας δεν είναι τυχαία, αλλά καθοδηγείται από βαθύτερα γνωστικά και επικοινωνιακά μοτίβα.
Η συζήτηση γύρω από τα λεγόμενα «γλωσσικά καθολικά» απασχολεί εδώ και δεκαετίες τη γλωσσολογία, με τους επιστήμονες να αναζητούν αποδείξεις για κοινές δομές που διατρέχουν τις ανθρώπινες γλώσσες. Η νέα έρευνα, βασισμένη στην ανάλυση περισσότερων από 1.700 γλωσσών, επιχειρεί να δώσει πιο σαφείς απαντήσεις.
Χρησιμοποιώντας τη βάση δεδομένων Grambank, οι ερευνητές εξέτασαν ένα ευρύ φάσμα γραμματικών χαρακτηριστικών και εντόπισαν στατιστικά στοιχεία που επιβεβαιώνουν περίπου το ένα τρίτο των προτεινόμενων καθολικών κανόνων. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη έως σήμερα συγκριτική προσέγγιση στο συγκεκριμένο πεδίο.
Ανάμεσα στα ευρήματα ξεχωρίζουν επαναλαμβανόμενα πρότυπα στη σειρά των λέξεων. Για παράδειγμα, σε γλώσσες όπου το ρήμα τοποθετείται στο τέλος της πρότασης, παρατηρείται συχνά η χρήση στοιχείων που ακολουθούν το ρήμα, διαμορφώνοντας συνεπείς γραμματικές δομές.
Όπως σημείωσε η Ανεμαρί Βέρκερκ, συγγραφέας της μελέτης που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature Human Behaviour, είναι εντυπωσιακό ότι μέσα σε τόσο μεγάλη γλωσσική ποικιλομορφία, οι αλλαγές ακολουθούν προβλέψιμα μονοπάτια. Τα συνεπή αποτελέσματα από διαφορετικές μεθόδους ανάλυσης ενισχύουν την ιδέα ότι η γλωσσική εξέλιξη αποτελεί βασικό παράγοντα πίσω από αυτά τα καθολικά.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης ότι κοινά μοτίβα εμφανίζονται ανεξάρτητα σε άσχετες μεταξύ τους γλώσσες, σε διαφορετικές γεωγραφικές περιοχές. Αυτές οι ομοιότητες αφορούν όχι μόνο τη σειρά των λέξεων, αλλά και τον τρόπο οργάνωσης των γραμματικών σχέσεων μέσα στις προτάσεις.
Σύμφωνα με τον Ράσελ Γκρέι, μέλος της ομάδας, οι γλώσσες φαίνεται να επηρεάζονται από κοινές γνωστικές και επικοινωνιακές πιέσεις, οι οποίες τις κατευθύνουν προς ένα περιορισμένο σύνολο γραμματικών επιλογών. Παρότι οι ακριβείς μηχανισμοί πίσω από αυτές τις τάσεις παραμένουν ασαφείς, η μελέτη προσφέρει ένα πιο συγκεκριμένο πλαίσιο για μελλοντική έρευνα.