Περισσότερα από 3,5 εκατομμύρια νέα περιστατικά καρκίνου του μαστού αναμένεται να καταγράφονται κάθε χρόνο παγκοσμίως έως το 2050, σύμφωνα με νέα μεγάλη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό The Lancet Oncology.
Η έρευνα καταγράφει τις τάσεις εμφάνισης και θνησιμότητας της νόσου σε 204 χώρες και περιοχές, αναδεικνύοντας σημαντικές γεωγραφικές και κοινωνικοοικονομικές ανισότητες. Η Ελλάδα εμφανίζει σχετικά υψηλά ποσοστά επίπτωσης, ωστόσο η θνησιμότητα έχει μειωθεί κατά περίπου 20% από το 1990.
Το 2023 σημειώθηκαν 2,3 εκατομμύρια νέα περιστατικά καρκίνου του μαστού, με το 73% να αφορά χώρες υψηλού και ανώτερου μεσαίου εισοδήματος. Την ίδια χρονιά καταγράφηκαν 764.000 θάνατοι, εκ των οποίων το 39% σημειώθηκε σε χώρες χαμηλού και κατώτερου μεσαίου εισοδήματος. Ο καρκίνος του μαστού παραμένει η κυριότερη αιτία πρόωρου θανάτου στις γυναίκες παγκοσμίως.
Η μελέτη βασίστηκε σε στοιχεία μητρώων καρκίνου από το 1990 έως το 2023, καθώς και σε συνεντεύξεις με συγγενείς και φροντιστές γυναικών που έχασαν τη ζωή τους από τη νόσο. Οι ερευνητές προχώρησαν σε προβλέψεις έως το 2050, εκτιμώντας παράλληλα τα έτη υγιούς ζωής που χάνονται λόγω ασθένειας και πρόωρου θανάτου.
Σύμφωνα με την ερευνητική ομάδα Global Burden of Disease Study Breast Cancer Collaborators, υπό την καθοδήγηση του Institute for Health Metrics and Evaluation (IHME) του University of Washington, τα ετήσια περιστατικά αναμένεται να ξεπεράσουν τα 3,5 εκατομμύρια, ενώ οι θάνατοι προβλέπεται να αυξηθούν σημαντικά, αγγίζοντας τα 1,4 εκατομμύρια ετησίως.
Υψηλότερα ποσοστά στις ανεπτυγμένες χώρες
Τα υψηλότερα ποσοστά νέων περιστατικών το 2023 καταγράφηκαν σε χώρες υψηλού εισοδήματος, όπως το Monaco, η Andorra, η France, η Germany και η Ireland, με 100 ή περισσότερα νέα περιστατικά ανά 100.000 γυναίκες. Αντίθετα, τα χαμηλότερα ποσοστά καταγράφηκαν σε χώρες όπως το Afghanistan, η Somalia και η Mozambique.
Αν και τα ποσοστά παρέμειναν σχετικά σταθερά στις ανεπτυγμένες χώρες από το 1990, στις χώρες χαμηλού εισοδήματος καταγράφηκε αύξηση κατά μέσο όρο 147%. Παράλληλα, η θνησιμότητα μειώθηκε κατά 30% στις χώρες υψηλού εισοδήματος, αλλά σχεδόν διπλασιάστηκε στις χώρες χαμηλού εισοδήματος, γεγονός που αποτυπώνει ανισότητες στην έγκαιρη διάγνωση και την πρόσβαση σε αποτελεσματική θεραπεία.
Ηλικιακές διαφοροποιήσεις και ευρωπαϊκές ανισότητες
Το 2023 διαγνώστηκαν τριπλάσια περιστατικά σε γυναίκες άνω των 55 ετών σε σχέση με τις ηλικίες 20–54. Ωστόσο, από το 1990 τα νέα περιστατικά στις νεότερες γυναίκες αυξήθηκαν κατά 29%, γεγονός που ενδέχεται να συνδέεται με μεταβολές σε παράγοντες κινδύνου πριν και μετά την εμμηνόπαυση.
Ο δρ Roman Topor-Madry, εκ των συγγραφέων της μελέτης και στέλεχος του Jagiellonian University Medical College, επισημαίνει ότι στην Ευρώπη ο καρκίνος του μαστού ήταν ο συχνότερος καρκίνος στις γυναίκες το 2023, με σημαντικές διαφορές μεταξύ Δυτικής, Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Στη Δυτική Ευρώπη η θνησιμότητα μειώθηκε πάνω από 30%, ενώ στις άλλες περιοχές η μείωση δεν ξεπέρασε το 10%.
Τροποποιήσιμοι παράγοντες κινδύνου
Τα χαμένα έτη υγιούς ζωής υπερδιπλασιάστηκαν από 11,7 εκατομμύρια το 1990 σε 24 εκατομμύρια το 2023. Πάνω από το 25% αυτών αποδίδεται σε έξι τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου: υψηλή κατανάλωση κόκκινου κρέατος, κάπνισμα, αυξημένο σάκχαρο αίματος, υψηλό δείκτη μάζας σώματος, κατανάλωση αλκοόλ και χαμηλή σωματική δραστηριότητα.
Οι ερευνητές τονίζουν ότι η μείωση των ανισοτήτων απαιτεί ισχυρά συστήματα υγείας, οργανωμένο προσυμπτωματικό έλεγχο και καθολική πρόσβαση σε ποιοτικές και οικονομικά προσιτές υπηρεσίες. Επισημαίνουν, τέλος, ότι η έλλειψη αξιόπιστων μητρώων καρκίνου σε χώρες χαμηλού εισοδήματος αποτελεί βασικό περιορισμό της μελέτης, ενώ δεν περιλαμβάνονται στοιχεία για το στάδιο διάγνωσης ή τους μοριακούς υποτύπους της νόσου.