Σε έναν κόσμο όπου η τεχνητή νοημοσύνη, οι υποδομές cloud και οι ολοένα πιο σύνθετες κυβερνοεπιθέσεις κυριαρχούν, η λύση σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να βρίσκεται στο παρελθόν.
Ειδικοί κυβερνοασφάλειας, στρατιωτικές υπηρεσίες και αεροπορικές αρχές στρέφονται ξανά σε τεχνολογίες που για χρόνια θεωρούνταν παρωχημένες. Από παλιά κινητά τηλέφωνα και χάρτινους χάρτες μέχρι μαγνητικές ταινίες αποθήκευσης, τα αναλογικά εργαλεία αποκτούν νέα αξία για έναν απλό λόγο: οι χάκερ έχουν πολύ λιγότερα κίνητρα να τα στοχεύσουν.
«Security by antiquity»: όταν η παλαιότητα γίνεται πλεονέκτημα
Ο Φινλανδός ειδικός κυβερνοασφάλειας Mikko Hyppönen έχει περιγράψει αυτή τη λογική ως security by antiquity, δηλαδή «ασφάλεια μέσω παλαιότητας».
Για χρόνια χρησιμοποιούσε το Eudora, ένα πρόγραμμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου που είχε σταματήσει να υποστηρίζεται. Η επιλογή του δεν βασιζόταν στο ότι το λογισμικό ήταν τεχνικά ασφαλέστερο από τις σύγχρονες λύσεις. Αντίθετα, το γεγονός ότι χρησιμοποιούνταν πλέον από ελάχιστους ανθρώπους το είχε ουσιαστικά βγάλει από το επίκεντρο του ενδιαφέροντος των κυβερνοεγκληματιών.
Η λογική είναι απλή: όσο μικρότερος είναι ο αριθμός των πιθανών θυμάτων, τόσο μικρότερο είναι και το οικονομικό κίνητρο για την ανάπτυξη κακόβουλου λογισμικού.
Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι η παλιά τεχνολογία είναι εγγενώς ασφαλέστερη. Για τη συντριπτική πλειονότητα των χρηστών, τα ενημερωμένα λειτουργικά συστήματα και το σύγχρονο λογισμικό ασφαλείας παραμένουν η καλύτερη επιλογή.
Γιατί οι στρατιωτικοί επιστρέφουν σε χάρτες και πυξίδες
Η επιστροφή σε παλαιότερες τεχνολογίες δεν περιορίζεται στους υπολογιστές.
Ο πόλεμος στην Ουκρανία ανέδειξε τις αδυναμίες της εξάρτησης από δορυφορικά συστήματα πλοήγησης, καθώς οι εκτεταμένες παρεμβολές στο GPS έχουν δημιουργήσει προβλήματα σε στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Ως αποτέλεσμα, χάρτινοι χάρτες, πλαστικοποιημένα διαγράμματα και πυξίδες έχουν επανέλθει ως εφεδρικά εργαλεία προσανατολισμού.
Ένας χάρτης δεν χρειάζεται δορυφορικό σήμα, μπαταρία ή σύνδεση στο διαδίκτυο. Και, κυρίως, δεν μπορεί να γίνει στόχος μιας ηλεκτρονικής επίθεσης με τον ίδιο τρόπο που μπορεί να γίνει ένα ψηφιακό σύστημα.
Η ίδια λογική έχει οδηγήσει και άλλες χώρες να διατηρούν αναλογικές υποδομές αεροναυτιλίας ως εφεδρεία, αντί να βασίζονται αποκλειστικά στο GPS.
Τα παλιά Nokia και το παράδοξο της κυβερνοασφάλειας
Η ίδια αρχή μπορεί να εφαρμοστεί και στην καθημερινή τεχνολογία.
Ορισμένοι ειδικοί επιλέγουν παλαιότερα κινητά τηλέφωνα, όπως συσκευές Nokia που χρησιμοποιούν παλιότερα λειτουργικά συστήματα. Μπορεί να διαθέτουν γνωστές ευπάθειες και να μην λαμβάνουν πλέον σύγχρονες ενημερώσεις ασφαλείας.
Ωστόσο, υπάρχει ένα σημαντικό πλεονέκτημα: οι κυβερνοεγκληματίες συνήθως δεν έχουν λόγο να επενδύσουν σημαντικούς πόρους σε μια πλατφόρμα που χρησιμοποιείται από ελάχιστους ανθρώπους.
Το μεγαλύτερο οικονομικό όφελος βρίσκεται στα δισεκατομμύρια σύγχρονων συσκευών Android και iPhone, όπου μια επιτυχημένη επίθεση μπορεί να οδηγήσει σε πολύ περισσότερα θύματα.
Πρόκειται, επομένως, όχι για απόλυτη ασφάλεια αλλά για μια διαφορετική προσέγγιση στη διαχείριση του κινδύνου: να μειώνεται η πιθανότητα να αποτελέσει κάποιος ελκυστικό στόχο.
Η αναπάντεχη επιστροφή της μαγνητικής ταινίας
Ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα βρίσκεται στα data centers.
Η μαγνητική ταινία, τεχνολογία που χρησιμοποιείται από τη δεκαετία του 1950, όχι μόνο δεν εγκαταλείφθηκε αλλά εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό εργαλείο για την αποθήκευση τεράστιων όγκων δεδομένων.
Δύο είναι οι βασικοί λόγοι.
Πρώτον, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη δημιουργία αντιγράφων ασφαλείας τα οποία αποσυνδέονται πλήρως από τα δίκτυα. Αυτό τα καθιστά ιδιαίτερα χρήσιμα απέναντι σε επιθέσεις ransomware, καθώς ένας επιτιθέμενος δεν μπορεί να αποκτήσει εύκολα πρόσβαση σε ένα αντίγραφο που βρίσκεται εκτός σύνδεσης.
Δεύτερον, η μαγνητική ταινία παραμένει οικονομικά ανταγωνιστική όταν πρόκειται για την αρχειοθέτηση τεράστιων ποσοτήτων δεδομένων.
Για τον λόγο αυτό, κυβερνήσεις, ερευνητικά ιδρύματα και μεγάλες επιχειρήσεις εξακολουθούν να χρησιμοποιούν ταινίες για τη μακροχρόνια αποθήκευση δεδομένων, από ερευνητικές βάσεις μέχρι μεγάλα αρχεία πολυμέσων.
Όσο πιο ψηφιακός γίνεται ο κόσμος, τόσο πιο χρήσιμα γίνονται τα αναλογικά εφεδρικά συστήματα
Η παλιά τεχνολογία δεν αποτελεί φυσικά μια μαγική λύση για την κυβερνοασφάλεια. Ένα ξεπερασμένο λειτουργικό σύστημα μπορεί να έχει σοβαρές ευπάθειες και ένας παλιός υπολογιστής δεν είναι αυτομάτως ασφαλής.
Ωστόσο, η επιστροφή σε ορισμένες αναλογικές λύσεις αναδεικνύει μια ενδιαφέρουσα αρχή: η τεχνολογική πολυπλοκότητα δεν σημαίνει πάντα μεγαλύτερη ανθεκτικότητα.
Σε έναν κόσμο όπου οι επιθέσεις επικεντρώνονται στα δημοφιλέστερα ψηφιακά συστήματα, ένας χάρτης, μια πυξίδα, ένα offline backup ή ακόμη και ένα παλιό κινητό μπορεί να προσφέρει κάτι που οι σύγχρονες συσκευές δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν: ανεξαρτησία από το δίκτυο.
Ίσως, λοιπόν, η τεχνολογία του μέλλοντος να μην είναι αποκλειστικά ψηφιακή. Μπορεί να περιλαμβάνει και μερικά από τα εργαλεία που ο κόσμος είχε θεωρήσει οριστικά ξεπερασμένα.