Ο πλανήτης ενδέχεται να κρύβει μια πολύ μεγαλύτερη ποικιλία εντόμων από ό,τι πίστευε μέχρι σήμερα η επιστημονική κοινότητα. Νέα μελέτη υποστηρίζει ότι ο πραγματικός αριθμός των ειδών θα μπορούσε να φτάνει τα 14 έως 20 εκατομμύρια, σχεδόν τριπλάσιος από τις έως τώρα εκτιμήσεις που έκαναν λόγο για περίπου έξι εκατομμύρια είδη.
Η ανακάλυψη δεν αφορά μόνο την καταγραφή της βιοποικιλότητας. Τα έντομα αποτελούν θεμέλιο λίθο των περισσότερων οικοσυστημάτων, συμβάλλοντας στην επικονίαση των καλλιεργειών, στον φυσικό έλεγχο επιβλαβών οργανισμών, στην ανακύκλωση της οργανικής ύλης και στη διατήρηση της οικολογικής ισορροπίας. Παράλληλα, ορισμένα είδη μπορούν να μεταδίδουν ασθένειες ή να επηρεάζουν την ασφάλεια των τροφίμων, γεγονός που καθιστά ακόμη πιο σημαντική την ακριβή γνώση της βιοποικιλότητας.
«Δεν μπορούμε να προστατεύσουμε είδη που δεν γνωρίζουμε ότι υπάρχουν», επισημαίνει η Λόρα Μελίσα Γκουζμάν, επίκουρη καθηγήτρια Εντομολογίας στο Πανεπιστήμιο Κορνέλ, υπογραμμίζοντας ότι η καταγραφή των ειδών αποτελεί βασική προϋπόθεση για την αποτελεσματική προστασία της φύσης.
Πώς προέκυψε η νέα εκτίμηση
Για τις ανάγκες της μελέτης, οι ερευνητές αξιοποίησαν γενετικά δεδομένα από περισσότερα από 1,6 εκατομμύρια τροπικά έντομα που συλλέχθηκαν στην προστατευόμενη περιοχή Área de Conservación Guanacaste της Κόστα Ρίκα. Με τη χρήση ειδικών παγίδων και τεχνικών ανάλυσης DNA κατέγραψαν σχεδόν 54.000 διαφορετικά είδη.
Στη συνέχεια επικεντρώθηκαν στις παρασιτοειδείς σφήκες της υποοικογένειας Microgastrinae, μία από τις πιο πλούσιες σε είδη ομάδες εντόμων. Αναλύοντας την αναλογία γνωστών και άγνωστων ειδών σε αυτή την ομάδα, υπολόγισαν ότι μόνο στη συγκεκριμένη προστατευόμενη περιοχή ενδέχεται να ζουν περίπου 333.000 διαφορετικά είδη εντόμων.
Οι επιστήμονες συνέκριναν στη συνέχεια την εκτίμηση αυτή με τον αριθμό ειδών δέντρων, θηλαστικών, αμφιβίων και νυχτοπεταλούδων της ίδιας περιοχής, χρησιμοποιώντας στατιστικά μοντέλα για να εξάγουν μια παγκόσμια εκτίμηση. Το αποτέλεσμα ήταν εντυπωσιακό: ο συνολικός αριθμός των ειδών εντόμων στη Γη πιθανόν κυμαίνεται μεταξύ 14 και 20 εκατομμυρίων.
Ένα τεράστιο κενό γνώσης
Παρά τις νέες εκτιμήσεις, οι επιστήμονες έχουν μέχρι σήμερα περιγράψει επισήμως μόλις 1,2 εκατομμύρια είδη εντόμων παγκοσμίως, γεγονός που σημαίνει ότι η συντριπτική πλειονότητα παραμένει άγνωστη στην επιστήμη.
Το χρονικό περιθώριο για την ανακάλυψή τους, ωστόσο, ίσως περιορίζεται. Η κλιματική αλλαγή, η εντατική γεωργία, η απώλεια φυσικών οικοτόπων και η εξάπλωση ξενικών ειδών επιταχύνουν τη μείωση των πληθυσμών των εντόμων σε ολόκληρο τον κόσμο.
Έρευνα του 2019 είχε δείξει ότι έως και το 40% των ειδών εντόμων παρουσιάζει πληθυσμιακή μείωση, ενώ νεότερη μελέτη του 2025 διαπίστωσε ότι μόλις το 1,2% των ειδών έχει αξιολογηθεί ως προς τον κίνδυνο εξαφάνισης.
Οι επιπτώσεις αυτής της απώλειας γίνονται ήδη ορατές. Ερευνητές του Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν διαπίστωσαν ότι η μείωση των εντόμων κατά περισσότερο από 60% στο Παρατηρητήριο Πουλιών Long Point στον Καναδά συνδέθηκε με μικρότερο σωματικό μέγεθος και χαμηλότερη αναπαραγωγική επιτυχία στα χελιδόνια των δέντρων.
Όπως επισημαίνει η ερευνήτρια Σάρλοτ Πρόμπστ, η κλιματική αλλαγή και η απώλεια της βιοποικιλότητας αποτελούν δύο αλληλένδετες κρίσεις που δεν μπορούν να εξετάζονται ανεξάρτητα. Η κατανόηση της μεταξύ τους αλληλεπίδρασης θεωρείται κρίσιμη για την προστασία των οικοσυστημάτων και των ειδών που εξαρτώνται από αυτά.