Μια νέα σελίδα φαίνεται να ανοίγει στην έρευνα της μακροζωίας, καθώς για πρώτη φορά μια θεραπεία βασισμένη στον επιγενετικό επαναπρογραμματισμό δοκιμάζεται σε ανθρώπους. Η προσέγγιση στοχεύει να επαναφέρει γηρασμένα κύτταρα σε πιο νεανική λειτουργική κατάσταση, επιχειρώντας να αντιμετωπίσει τις βιολογικές διεργασίες που συνδέονται με τη γήρανση.
Η βιοτεχνολογική εταιρεία Life Biosciences, με έδρα τη Βοστώνη, ανακοίνωσε ότι χορήγησε την πρώτη δόση της πειραματικής θεραπείας της σε ασθενή, σηματοδοτώντας την έναρξη μιας κλινικής δοκιμής που παρακολουθείται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον από την επιστημονική κοινότητα. Η τεχνολογία έχει προσελκύσει σημαντικά κεφάλαια τα τελευταία χρόνια, με επενδυτές όπως οι Τζεφ Μπέζος και Σαμ Άλτμαν, αλλά και μεγάλες φαρμακευτικές εταιρείες, να στοιχηματίζουν στις δυνατότητές της. Μέχρι σήμερα, οι σχετικές δοκιμές είχαν περιοριστεί σε ζωικά μοντέλα.
Εφόσον η μέθοδος αποδειχθεί ασφαλής και αποτελεσματική, οι ερευνητές εκτιμούν ότι θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια νέα γενιά θεραπειών που θα στοχεύουν στην αναζωογόνηση των κυττάρων και στην επιβράδυνση ορισμένων εκφυλιστικών διεργασιών που συνοδεύουν τη γήρανση.
Η πρώτη εφαρμογή πραγματοποιήθηκε σε ασθενή με γλαύκωμα, μέσω έγχυσης της θεραπείας στο ένα μάτι. Κατά τους επόμενους μήνες οι επιστήμονες θα αξιολογήσουν τόσο την αποτελεσματικότητα όσο και την ασφάλεια της παρέμβασης.
«Πρόκειται ενδεχομένως για μια στιγμή ορόσημο όχι μόνο για τη βιολογία της γήρανσης αλλά και για το μέλλον της ιατρικής», δήλωσε ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας, Τζέρι ΜακΛάφλιν.
Η επιστήμη πίσω από τον επαναπρογραμματισμό των κυττάρων
Ο κυτταρικός επαναπρογραμματισμός συγκαταλέγεται στις πλέον υποσχόμενες ερευνητικές κατευθύνσεις των τελευταίων δύο δεκαετιών. Το 2007 ο Ιάπωνας επιστήμονας Σίνγια Γιαμανάκα ανέπτυξε μια μέθοδο που επιτρέπει την επαναφορά ώριμων κυττάρων σε πιο πρωτογενή κατάσταση, ανακάλυψη που του χάρισε αργότερα το Βραβείο Νόμπελ Ιατρικής.
Η σύγχρονη έρευνα δεν επιδιώκει την πλήρη μετατροπή των κυττάρων σε βλαστοκύτταρα, αλλά έναν ελεγχόμενο, μερικό επαναπρογραμματισμό που θα ενισχύει τη λειτουργικότητα και την ανθεκτικότητά τους χωρίς να αλλοιώνει τον βιολογικό τους ρόλο.
Μεγάλες επενδύσεις έχουν ήδη κατευθυνθεί στον τομέα, με φαρμακευτικές εταιρείες και νεοφυείς επιχειρήσεις να επιταχύνουν την ανάπτυξη αντίστοιχων τεχνολογιών. Ωστόσο, η Life Biosciences είναι η πρώτη που μεταφέρει τη συγκεκριμένη προσέγγιση σε κλινική δοκιμή σε ανθρώπους.
Η αρχική μελέτη του φαρμάκου ER-100 θα περιλάβει λιγότερους από 20 ασθενείς με γλαύκωμα ή αρτηριτιδική ισχαιμική οπτική νευροπάθεια, μια πάθηση που μπορεί να προκαλέσει αιφνίδια απώλεια όρασης.
Υποσχέσεις και ερωτήματα ασφαλείας
Παρά τις υψηλές προσδοκίες, οι ειδικοί τονίζουν ότι η τεχνολογία εξακολουθεί να συνοδεύεται από σημαντικές προκλήσεις. Η βασικότερη ανησυχία αφορά τον πιθανό κίνδυνο καρκινογένεσης, καθώς ορισμένοι από τους μηχανισμούς που εμπλέκονται στον επαναπρογραμματισμό σχετίζονται με την ανεξέλεγκτη κυτταρική ανάπτυξη.
Για τον λόγο αυτό, η Life Biosciences χρησιμοποιεί μια τροποποιημένη εκδοχή της μεθόδου, αποκλείοντας τον παράγοντα που θεωρείται ότι συνδέεται περισσότερο με την ανάπτυξη όγκων. Επιπλέον, η θεραπεία μπορεί να ενεργοποιείται και να απενεργοποιείται μέσω χορήγησης δοξυκυκλίνης, παρέχοντας ένα επιπλέον επίπεδο ελέγχου.
Αν και οι περισσότεροι επιστήμονες συμφωνούν ότι οποιαδήποτε εγκεκριμένη αντιγηραντική θεραπεία απέχει ακόμη αρκετά χρόνια, πολλοί χαρακτηρίζουν τη συγκεκριμένη δοκιμή ως ένα από τα σημαντικότερα ορόσημα που έχουν επιτευχθεί μέχρι σήμερα στην προσπάθεια κατανόησης και ενδεχόμενης παρέμβασης στη διαδικασία της ανθρώπινης γήρανσης.