Η σταδιακή αύξηση του εγκεφαλικού όγκου αποτελεί ένα από τα πλέον καθοριστικά γνωρίσματα της ανθρώπινης εξελικτικής πορείας. Σύγχρονα ερευνητικά δεδομένα υποδεικνύουν ότι η εξελικτική αυτή μεταβολή ενδέχεται να σχετίζεται, τουλάχιστον εν μέρει, με αυξημένα επίπεδα προγεννητικής έκθεσης σε οιστρογόνα. Ένας πιθανός μορφολογικός δείκτης αυτής της ορμονικής επίδρασης φαίνεται να είναι η αναλογία των δακτύλων της άκρας χείρας.
Ο John T. Manning, ερευνητής στο κέντρο A-STEM του Swansea University, έχει αφιερώσει σημαντικό μέρος του επιστημονικού του έργου στη μελέτη της αναλογίας 2D:4D, δηλαδή της σχέσης μεταξύ του μήκους του δείκτη (2D) και του παράμεσου (4D) δακτύλου. Η συγκεκριμένη αναλογία θεωρείται βιοδείκτης της ισορροπίας μεταξύ οιστρογόνων και τεστοστερόνης κατά το πρώτο τρίμηνο της εμβρυϊκής ανάπτυξης.
Σε συνεργασία με ερευνητές από το Τμήμα Ανθρωπολογίας του Istanbul University, ο Manning διερεύνησε τη συσχέτιση μεταξύ της αναλογίας 2D:4D και της περιμέτρου κεφαλής νεογνών, μέτρηση που χρησιμοποιείται ως έμμεσος δείκτης εγκεφαλικού όγκου και έχει συσχετιστεί με μεταγενέστερους γνωστικούς δείκτες.
Η μελέτη, η οποία δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Early Human Development, βασίστηκε σε δείγμα 225 νεογνών (100 άρρενες και 125 θήλεις). Οι ερευνητές κατέγραψαν τόσο την αναλογία 2D:4D όσο και την περίμετρο κεφαλής αμέσως μετά τη γέννηση.
Τα αποτελέσματα κατέδειξαν στατιστικώς σημαντική θετική συσχέτιση στα άρρενα νεογνά: υψηλότερες τιμές 2D:4D, ενδεικτικές αυξημένης προγεννητικής έκθεσης σε οιστρογόνα, συνδέονταν με μεγαλύτερη περίμετρο κεφαλής. Αντίστοιχη συσχέτιση δεν παρατηρήθηκε στα θήλεα νεογνά.
Σύμφωνα με τον Manning, τα ευρήματα αυτά παρουσιάζουν εξελικτικό ενδιαφέρον, δεδομένου ότι η αύξηση του εγκεφαλικού μεγέθους στον άνθρωπο φαίνεται να συνοδεύεται από σκελετικά χαρακτηριστικά που περιγράφονται ως «θηλυκοποιημένα». Προγενέστερες έρευνες έχουν συσχετίσει υψηλότερες τιμές 2D:4D στους άνδρες με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο, μειωμένη ποιότητα σπέρματος και μεγαλύτερη πιθανότητα εμφάνισης σχιζοφρένειας. Ωστόσο, η εξελικτική αύξηση του εγκεφαλικού όγκου ενδέχεται να αντισταθμίζει ορισμένα από τα ανωτέρω βιολογικά κόστη, γεγονός που υποδηλώνει πιθανή εξελικτική αντιστάθμιση μεταξύ γνωστικών πλεονεκτημάτων και φυσιολογικής ευρωστίας στους άνδρες.
Συνολικά, τα δεδομένα ενισχύουν την υπόθεση ότι τα προγεννητικά οιστρογόνα διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο στην εξελικτική διεύρυνση του ανθρώπινου εγκεφάλου, παρά το ενδεχόμενο συνοδό βιολογικό κόστος. Επιπλέον, προηγούμενες μελέτες του Manning έχουν συνδέσει την αναλογία 2D:4D με ποικίλα φυσιολογικά και συμπεριφορικά χαρακτηριστικά, συμπεριλαμβανομένης της κατανάλωσης αλκοόλ, της ανάρρωσης από λοίμωξη COVID-19 και της μέγιστης κατανάλωσης οξυγόνου σε ποδοσφαιριστές. Τα ευρήματα αυτά υποστηρίζουν την άποψη ότι το μήκος των δακτύλων μπορεί να λειτουργεί ως μη επεμβατικός δείκτης προγεννητικών ορμονικών επιδράσεων με μακροχρόνιες αναπτυξιακές συνέπειες.