Μια νέα τεχνολογία που αναπτύχθηκε από ερευνητές στη Γερμανία δείχνει ότι άνθρωποι μπορούν να ταυτοποιηθούν ακόμη και χωρίς να φέρουν κινητό τηλέφωνο ή άλλη συσκευή με ενεργοποιημένο WiFi. Αρκεί να κινούνται σε έναν χώρο όπου λειτουργεί ασύρματο δίκτυο — όπως ένα καφέ, ένα γραφείο ή ένας δημόσιος χώρος. Το εύρημα εγείρει σοβαρά ερωτήματα για την ιδιωτικότητα και οδηγεί σε εκκλήσεις για αυστηρότερες δικλίδες προστασίας.
Ερευνητική ομάδα από το Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Καρλσρούης (KIT) απέδειξε ότι η παθητική καταγραφή των σημάτων WiFi στο περιβάλλον μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την αναγνώριση ατόμων, χωρίς τη συγκατάθεσή τους και χωρίς να απαιτείται ειδικός εξοπλισμός.
Τα ραδιοκύματα ως «αόρατη κάμερα»
Όπως εξηγούν οι επιστήμονες, τα ραδιοκύματα που εκπέμπονται από συσκευές WiFi αλληλεπιδρούν με το ανθρώπινο σώμα καθώς διαδίδονται στον χώρο. Η αλληλεπίδραση αυτή δημιουργεί μοναδικά μοτίβα, τα οποία μπορούν να καταγραφούν και να αναλυθούν με τεχνικές μηχανικής μάθησης.
«Παρατηρώντας τη διάδοση των ραδιοκυμάτων, μπορούμε να σχηματίσουμε μια εικόνα του περιβάλλοντος και των ανθρώπων που βρίσκονται σε αυτό», εξηγεί ο καθηγητής Τόρστεν Στρούφε από το KASTEL, το Ινστιτούτο Ασφάλειας Πληροφοριακών Συστημάτων του KIT. «Λειτουργεί σαν μια κάμερα, με τη διαφορά ότι χρησιμοποιεί ραδιοκύματα αντί για φως».
Το κρίσιμο σημείο είναι ότι η τεχνολογία αυτή δεν εξαρτάται από το αν το άτομο φέρει συσκευή WiFi. Ακόμη και αν κάποιος έχει απενεργοποιήσει το κινητό του, μπορεί να ταυτοποιηθεί μέσω των ενεργών συσκευών WiFi που βρίσκονται γύρω του.
Κάθε δρομολογητής και ένας πιθανός παρατηρητής
Οι ερευνητές προειδοποιούν ότι η μέθοδος αυτή μετατρέπει κάθε WiFi router σε έναν πιθανό μηχανισμό επιτήρησης. «Αν περνάτε συχνά έξω από ένα καφέ με ενεργό δίκτυο WiFi, θα μπορούσατε να αναγνωριστείτε χωρίς να το γνωρίζετε και να ταυτοποιηθείτε αργότερα», σημειώνει ο ερευνητής Γιούλιαν Τοντ.
Παρότι σήμερα υπάρχουν ήδη απλούστεροι τρόποι παρακολούθησης —όπως κάμερες ασφαλείας ή έξυπνα κουδούνια— οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι τα ασύρματα δίκτυα έχουν ένα ανησυχητικό πλεονέκτημα: είναι πανταχού παρόντα, αόρατα και δεν προκαλούν υποψίες.
Χωρίς ειδικό εξοπλισμό, με μεγάλη ακρίβεια
Σε αντίθεση με παλαιότερες τεχνικές που απαιτούσαν εξειδικευμένους αισθητήρες, η νέα προσέγγιση μπορεί να εφαρμοστεί με κοινές συσκευές WiFi. Εκμεταλλεύεται σήματα ανατροφοδότησης που ανταλλάσσουν κανονικά οι συσκευές με τον δρομολογητή τους, τα οποία μεταδίδονται χωρίς κρυπτογράφηση και είναι προσβάσιμα σε όποιον βρίσκεται εντός εμβέλειας.
Σε πειραματική μελέτη με 197 συμμετέχοντες, η ερευνητική ομάδα κατάφερε να ταυτοποιήσει άτομα με σχεδόν απόλυτη ακρίβεια, ανεξάρτητα από τη γωνία λήψης ή τον τρόπο βάδισης, μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα.
Σοβαρές ανησυχίες για την ιδιωτικότητα
Οι ερευνητές τονίζουν ότι η τεχνολογία αυτή ενέχει σοβαρούς κινδύνους για τα θεμελιώδη δικαιώματα, ιδίως σε αυταρχικά καθεστώτα, όπου θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την παρακολούθηση διαδηλωτών ή πολιτικών αντιφρονούντων.
Για τον λόγο αυτό καλούν σε άμεση ενσωμάτωση ισχυρών εγγυήσεων ιδιωτικότητας στο νέο πρότυπο WiFi IEEE 802.11bf, προτού η τεχνολογία αυτή βρει ευρεία εφαρμογή.
«Η τεχνολογία είναι εντυπωσιακή», καταλήγει ο Στρούφε, «αλλά χωρίς σαφείς κανόνες, μπορεί εύκολα να στραφεί εναντίον της ίδιας της κοινωνίας που τη δημιούργησε».