Η ηφαιστειακή δραστηριότητα δεν αποτελεί αποκλειστικό χαρακτηριστικό της Γης. Μορφολογικά στοιχεία όπως ροές λάβας και υπόγειες σήραγγες έχουν τεκμηριωθεί τόσο στον Mars όσο και στη Moon. Πρόσφατη μελέτη ερευνητικής ομάδας από το University of Trento παρέχει ισχυρές ενδείξεις για την ύπαρξη εκτεταμένης ηφαιστειακής κοιλότητας κάτω από την επιφάνεια της Venus, η οποία ενδέχεται να συγκαταλέγεται στις μεγαλύτερες του Ηλιακού Συστήματος.
Η έρευνα, που υποστηρίχθηκε από την Italian Space Agency και δημοσιεύθηκε στο Nature Communications, βασίστηκε σε ανάλυση δεδομένων ραντάρ συνθετικού διαφράγματος. Σύμφωνα με τον Lorenzo Bruzzone, επικεφαλής της μελέτης και διευθυντή του Εργαστηρίου Τηλεπισκόπησης του Πανεπιστημίου του Τρέντο, η ταυτοποίηση ηφαιστειακής κοιλότητας παρέχει κρίσιμη εμπειρική τεκμηρίωση για θεωρητικά μοντέλα που μέχρι σήμερα δεν είχαν επιβεβαιωθεί παρατηρησιακά.
Μεθοδολογία και γεωμορφολογικά χαρακτηριστικά
Η ανάλυση αξιοποίησε αρχειακά δεδομένα από το διαστημικό σκάφος Magellan της NASA, το οποίο χαρτογράφησε την επιφάνεια της Αφροδίτης κατά την περίοδο 1990–1992. Οι ερευνητές επικεντρώθηκαν σε μορφολογικές ανωμαλίες που υποδήλωναν τοπικές καταρρεύσεις εδάφους και εφάρμοσαν προηγμένες τεχνικές επεξεργασίας σήματος για την ανίχνευση υπεδάφιων δομών.
Η ανάλυση κατέδειξε την παρουσία εκτεταμένης κοιλότητας στην περιοχή Nyx Mons, με εκτιμώμενη διάμετρο περίπου ενός χιλιομέτρου, πάχος οροφής τουλάχιστον 150 μέτρων και βάθος που υπερβαίνει τα 375 μέτρα. Τα γεωμετρικά αυτά χαρακτηριστικά υποδηλώνουν δομή σημαντικά μεγαλύτερη από τις περισσότερες γνωστές σήραγγες λάβας στη Γη και στον Άρη, και συγκρίσιμη με τις μεγαλύτερες που έχουν προταθεί για τη Σελήνη.
Γεωφυσικοί παράγοντες και μηχανισμοί σχηματισμού
Οι σήραγγες λάβας σχηματίζονται όταν ρευστή λάβα ρέει κάτω από επιφανειακό φλοιό που έχει ήδη ψυχθεί και στερεοποιηθεί, δημιουργώντας ένα θερμικά μονωμένο κανάλι. Μετά την παύση της ροής, το κενό μπορεί να διατηρηθεί ως υπόγεια κοιλότητα. Στην περίπτωση της Αφροδίτης, η σχετικά χαμηλότερη επιφανειακή βαρύτητα σε σύγκριση με τη Γη, σε συνδυασμό με την εξαιρετικά πυκνή ατμόσφαιρα, ενδέχεται να ευνοούν τη διατήρηση εκτεταμένων υπόγειων αγωγών, επιτρέποντας τον σχηματισμό μεγάλων και δομικά σταθερών σπηλαίων.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι το σύστημα υπόγειων αγωγών μπορεί να εκτείνεται για τουλάχιστον 45 χιλιόμετρα, αν και η πλήρης γεωμετρία και έκτασή του παραμένουν προς επιβεβαίωση.
Προοπτικές μελλοντικής διερεύνησης
Η ανακάλυψη αποκτά ιδιαίτερη σημασία ενόψει επικείμενων αποστολών, όπως η ευρωπαϊκή Envision και η αμερικανική VERITAS, οι οποίες θα φέρουν προηγμένα ραντάρ ικανά για υψηλότερης ανάλυσης χαρτογράφηση της επιφάνειας και του υπεδάφους της Αφροδίτης.
Η επιβεβαίωση και λεπτομερής απεικόνιση της εν λόγω δομής θα μπορούσε να προσφέρει ουσιώδη δεδομένα για την κατανόηση της ηφαιστειακής ιστορίας, της θερμικής εξέλιξης και της εσωτερικής δυναμικής της Αφροδίτης. Όπως επισημαίνουν οι ερευνητές, η συγκεκριμένη ανίχνευση συνιστά προκαταρκτικό αλλά κρίσιμο βήμα σε μια ευρύτερη ερευνητική προσπάθεια αποσαφήνισης της γεωλογικής εξέλιξης του πλανήτη.