Μια νέα διεθνής επιστημονική μελέτη φέρνει αισιοδοξία στη μάχη κατά της νόσου Αλτσχάιμερ, δείχνοντας ότι ένα φυσικό μόριο του οργανισμού μπορεί να βοηθήσει τον εγκέφαλο να «ξαναθυμηθεί». Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η αύξηση των επιπέδων του μορίου NAD⁺ μπορεί να αποκαταστήσει τη μνήμη και να περιορίσει τη νευρολογική βλάβη σε πειραματικά μοντέλα της νόσου.
Η νόσος Αλτσχάιμερ είναι η πιο συχνή μορφή άνοιας και επηρεάζει περίπου 40 εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως. Με την πάροδο του χρόνου, οι ασθενείς χάνουν όχι μόνο τη μνήμη τους, αλλά και την ικανότητα σκέψης, επικοινωνίας και αυτονομίας. Παρά τις δεκαετίες έρευνας, μέχρι σήμερα δεν υπάρχει θεραπεία που να σταματά ή να αντιστρέφει τη νόσο.
Ένας από τους βασικούς «ενόχους» είναι η πρωτεΐνη tau. Σε έναν υγιή εγκέφαλο, η tau βοηθά τα νευρικά κύτταρα να διατηρούν τη δομή και τη λειτουργία τους. Στο Αλτσχάιμερ, όμως, η πρωτεΐνη αυτή συσσωρεύεται με παθολογικό τρόπο, προκαλώντας βλάβες που οδηγούν σε απώλεια μνήμης και γνωστική έκπτωση.
Η νέα μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Science Advances, αποκαλύπτει έναν απρόσμενο μηχανισμό άμυνας του εγκεφάλου. Όπως έδειξαν οι ερευνητές, η ενίσχυση του NAD⁺ μπορεί να προστατεύσει τα νευρικά κύτταρα από τις βλαβερές επιδράσεις της tau.
Το NAD⁺ είναι ένα μόριο ζωτικής σημασίας για τα κύτταρα, καθώς συμμετέχει στην παραγωγή ενέργειας και στην αντιμετώπιση του κυτταρικού στρες. Τα επίπεδά του μειώνονται φυσιολογικά με την ηλικία — και ακόμη περισσότερο σε νευροεκφυλιστικές ασθένειες όπως το Αλτσχάιμερ.
Οι επιστήμονες ανακάλυψαν ότι το NAD⁺ δρα μέσω μιας πρωτεΐνης που ονομάζεται EVA1C, η οποία βοηθά τα κύτταρα να «διορθώνουν» λάθη στη διαδικασία παραγωγής πρωτεϊνών. Όταν αυτή η διαδικασία δυσλειτουργεί, ο εγκέφαλος γίνεται πιο ευάλωτος στη φθορά.
Σε πειράματα που πραγματοποιήθηκαν σε σκουλήκια και ποντίκια με συμπτώματα παρόμοια με εκείνα του Αλτσχάιμερ, η αύξηση του NAD⁺ οδήγησε σε καλύτερη λειτουργία του εγκεφάλου και βελτίωση της μνήμης. Όταν, όμως, οι ερευνητές απενεργοποίησαν την EVA1C, τα οφέλη εξαφανίστηκαν — γεγονός που επιβεβαιώνει τον κρίσιμο ρόλο της.
Επιπλέον, η ομάδα διαπίστωσε ότι τα επίπεδα της EVA1C είναι σημαντικά χαμηλότερα σε εγκεφαλικά κύτταρα ανθρώπων στα πρώιμα στάδια της νόσου Αλτσχάιμερ, στοιχείο που ενισχύει τη σημασία του μηχανισμού.
Για να κατανοήσουν καλύτερα πώς λειτουργεί αυτή η «αλυσίδα προστασίας», οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης, τα οποία ανέλυσαν εκατομμύρια πρωτεΐνες και τις μεταξύ τους αλληλεπιδράσεις. Η ανάλυση έδειξε ότι το NAD⁺ βοηθά την EVA1C να συνεργάζεται με άλλα μόρια που είναι υπεύθυνα για την απομάκρυνση των κατεστραμμένων πρωτεϊνών από τα κύτταρα.
Αν και τα αποτελέσματα προέρχονται κυρίως από πειραματικά μοντέλα, οι ερευνητές τονίζουν ότι ανοίγουν τον δρόμο για νέες θεραπευτικές προσεγγίσεις, με στόχο την επιβράδυνση ή ακόμη και την αναστροφή της νευροεκφυλιστικής διαδικασίας.