Τα περισσότερα καινούργια αυτοκίνητα που κυκλοφορούν σήμερα είναι εξοπλισμένα με πλήθος προηγμένων τεχνολογικών χαρακτηριστικών. Παρότι τα φουτουριστικά αυτά συστήματα υπόσχονται άνεση και μια εμπειρία οδήγησης που θυμίζει κινηματογραφικό πράκτορα, ειδικοί στην οδική ασφάλεια προειδοποιούν ότι ορισμένα από αυτά ενδέχεται να κρύβουν σοβαρούς κινδύνους.
Μεταξύ των χαρακτηριστικών που έχουν βρεθεί στο επίκεντρο της κριτικής είναι οι αναδυόμενες χειρολαβές θυρών, οι οποίες απαγορεύτηκαν αυτή την εβδομάδα από τις κινεζικές αρχές. Η απόφαση ελήφθη λόγω ανησυχιών ότι, σε περίπτωση σύγκρουσης, ενδέχεται να παγιδεύσουν επιβάτες στο εσωτερικό του οχήματος.
Στο στόχαστρο βρίσκονται επίσης οι οθόνες αφής των συστημάτων ψυχαγωγίας και πληροφόρησης, καθώς πληθαίνουν τα στοιχεία που δείχνουν ότι αποτελούν σημαντικό παράγοντα απόσπασης της προσοχής. Σε αντίθεση με έναν φυσικό διακόπτη ή κουμπί, οι οθόνες απαιτούν από τον οδηγό να απομακρύνει το βλέμμα του από τον δρόμο ακόμη και για απλές λειτουργίες.
Όπως επισημαίνει ο καθηγητής Μιλάντ Χαγκανί, ειδικός στην οδική ασφάλεια στο Πανεπιστήμιο της Μελβούρνης, οι οθόνες αφής απαιτούν συνεχή οπτική προσοχή και συχνά οδηγούν σε διάρκεια ματιάς που ξεπερνά τα ασφαλή όρια. «Αυτή η παρατεταμένη απόσπαση της προσοχής μπορεί να αποδειχθεί μοιραία», τονίζει.
Η συζήτηση γύρω από την υπερβολική τεχνολογία στα οχήματα θυμίζει τη στροφή που έχει παρατηρηθεί τα τελευταία χρόνια προς τα κινητά παλαιότερης γενιάς χωρίς σύνδεση στο Διαδίκτυο —τα λεγόμενα dumb phones— με στόχο την προστασία της ψυχικής υγείας. Αντίστοιχα, ειδικοί ζητούν πλέον την απλοποίηση των αυτοκινήτων, αυτή τη φορά για λόγους οδικής ασφάλειας.
Οι κρυφές ή αναδυόμενες χειρολαβές εμφανίστηκαν για πρώτη φορά το 2012 με το Tesla Model S. Πρόκειται για σχεδιασμό όπου η χειρολαβή είναι ενσωματωμένη στο αμάξωμα και προεξέχει μόνο όταν το όχημα ξεκλειδωθεί ή όταν πιεστεί. Σε αντίθεση με τις παραδοσιακές πόρτες, το άνοιγμα από το εσωτερικό πραγματοποιείται μέσω ηλεκτρονικού κουμπιού και όχι μηχανικού μοχλού.
Ωστόσο, εάν μια σύγκρουση επηρεάσει την ηλεκτρική καλωδίωση του οχήματος, υπάρχει το ενδεχόμενο οι πόρτες να μην μπορούν να ανοίξουν ούτε από μέσα ούτε από έξω. Αν και τα περισσότερα αυτοκίνητα διαθέτουν εφεδρικό μηχανικό σύστημα απελευθέρωσης, αυτό συχνά είναι δύσκολο να εντοπιστεί. Στο Tesla Model 3, για παράδειγμα, απαιτείται η μετακίνηση πλαστικού πάνελ στην πόρτα και το τράβηγμα ενός κρυφού κορδονιού.
Οι φόβοι εντάθηκαν μετά από δύο θανατηφόρα δυστυχήματα στην Κίνα με ηλεκτρικά οχήματα κινεζικής εταιρείας, όπου εκτιμάται ότι διακοπές ρεύματος εμπόδισαν το άνοιγμα των θυρών. Ακολούθως, οι κινεζικές αρχές θέσπισαν νέα ρύθμιση, σύμφωνα με την οποία όλα τα καινούργια αυτοκίνητα που θα πωλούνται από την 1η Ιανουαρίου 2027 θα πρέπει να διαθέτουν μηχανικό σύστημα απελευθέρωσης που να λειτουργεί από οποιαδήποτε γωνία.
Παρόμοια μέτρα εξετάζονται και σε άλλες χώρες. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι χειρολαβές της Tesla βρίσκονται ήδη υπό διερεύνηση, ενώ και ευρωπαϊκές αρχές μελετούν την υιοθέτηση νέων κανονισμών, έπειτα από περιστατικά όπου άτομα δεν κατάφεραν να διασωθούν λόγω προβλημάτων στο άνοιγμα των θυρών.
Στο μεταξύ, οι οθόνες αφής στο εσωτερικό των οχημάτων ενδέχεται να αποτελέσουν το επόμενο πεδίο νομοθετικής παρέμβασης. Αν και αρχικά περιορίζονταν σε ακριβά ηλεκτρικά μοντέλα, σήμερα αποτελούν βασικό εξοπλισμό σχεδόν σε κάθε νέο αυτοκίνητο. Παρά τα πλεονεκτήματα αισθητικής και κόστους για τους κατασκευαστές, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι αναγκάζουν τους οδηγούς να αποσπούν το βλέμμα τους από τον δρόμο για βασικές λειτουργίες.
Σύμφωνα με τον καθηγητή Χαγκανί, βασικές θεωρούνται λειτουργίες όπως η ρύθμιση της θερμοκρασίας, οι υαλοκαθαριστήρες, το σύστημα αποθάμβωσης και ο έλεγχος των φώτων — λειτουργίες που, όπως υπογραμμίζει, δεν θα έπρεπε να απαιτούν τη χρήση οθόνης αφής.