Το μικροβίωμα του ανθρώπινου οργανισμού φαίνεται να συνδέεται με πολύ περισσότερες λειτουργίες από την πέψη και την άμυνα του ανοσοποιητικού συστήματος. Τα τελευταία χρόνια, οι επιστήμονες εξετάζουν ολοένα και περισσότερο τον πιθανό ρόλο των τρισεκατομμυρίων μικροοργανισμών που ζουν στο έντερο, στο στόμα και σε άλλα σημεία του σώματος στη ρύθμιση της διάθεσης, του άγχους και της συμπεριφοράς.
Μια νέα μελέτη κάνει ένα ακόμη βήμα, διερευνώντας εάν η σύνθεση του μικροβιώματος μπορεί να σχετίζεται με χαρακτηριστικά που συνδέονται με την ψυχοπάθεια. Η έρευνα δημοσιεύθηκε σε πρώιμη μορφή στο περιοδικό Translational Psychiatry.
Οι ερευνητές εντόπισαν συσχετίσεις ανάμεσα στην παρουσία συγκεκριμένων βακτηρίων στο έντερο και τη στοματική κοιλότητα και σε υψηλότερες βαθμολογίες σε δείκτες ψυχοπαθητικών χαρακτηριστικών.
Από τον εγκέφαλο στο μικροβίωμα
Η ψυχοπάθεια αποτελεί ένα σύνθετο σύνολο χαρακτηριστικών που μπορεί να περιλαμβάνει μειωμένη ενσυναίσθηση, παρορμητικότητα, χειριστική συμπεριφορά, εγωκεντρισμό και αντικοινωνικές τάσεις.
Παρότι προηγούμενες μελέτες έχουν εντοπίσει διαφοροποιήσεις σε εγκεφαλικές περιοχές, μεταξύ των οποίων ο προμετωπιαίος φλοιός, οι ερευνητές αναζητούν πλέον και άλλους βιολογικούς παράγοντες που ενδέχεται να συνδέονται με τέτοια χαρακτηριστικά.
Ερευνητική ομάδα από το Πανεπιστήμιο του Πόρτο στην Πορτογαλία μελέτησε 200 υγιείς ενήλικες. Οι συμμετέχοντες συμπλήρωσαν ερωτηματολόγιο για την αξιολόγηση ψυχοπαθητικών χαρακτηριστικών, ενώ οι επιστήμονες συνέλεξαν δείγματα αίματος, σάλιου και κοπράνων για να εξετάσουν τη μικροβιακή τους σύσταση.
Τρία βακτήρια στο επίκεντρο
Η συνολική ποικιλότητα του μικροβιώματος δεν παρουσίασε σαφή σχέση με τις ψυχοπαθητικές τάσεις. Όταν όμως οι ερευνητές εξέτασαν μεμονωμένες μικροβιακές ομάδες, εντόπισαν τρία βακτήρια που εμφανίζονταν σε μεγαλύτερη αφθονία σε άτομα με υψηλότερες βαθμολογίες στα συγκεκριμένα χαρακτηριστικά.
Πρόκειται για βακτήρια των γενών Allisonella και Prevotella, καθώς και για το Cloacibacillus evryensis.
Ορισμένα από αυτά έχουν ήδη αποτελέσει αντικείμενο προηγούμενων ερευνών για πιθανές επιδράσεις σε φλεγμονώδεις μηχανισμούς και νευροψυχιατρικές λειτουργίες. Η Prevotella, για παράδειγμα, έχει μελετηθεί σε σχέση με νευροψυχιατρικές διαταραχές και την επεξεργασία συναισθημάτων.
Το C. evryensis παρουσιάζει επίσης ενδιαφέρον, καθώς ενδέχεται να σχετίζεται με την παραγωγή GABA, ενός βασικού νευροδιαβιβαστή που συμμετέχει στη ρύθμιση της νευρικής δραστηριότητας και, μεταξύ άλλων, στον έλεγχο των παρορμήσεων.
Στον αντίποδα, μεγαλύτερη παρουσία του Treponema vincentii στο στοματικό μικροβίωμα συνδέθηκε με χαμηλότερες βαθμολογίες ψυχοπαθητικών χαρακτηριστικών. Ο μηχανισμός πίσω από αυτή τη συσχέτιση παραμένει άγνωστος.
Δεν αποδεικνύεται ότι τα βακτήρια προκαλούν τη συμπεριφορά
Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι τα αποτελέσματα δεν αποδεικνύουν σχέση αιτίου και αποτελέσματος.
Με άλλα λόγια, η μελέτη δεν δείχνει ότι συγκεκριμένα βακτήρια προκαλούν ψυχοπαθητική συμπεριφορά. Είναι εξίσου πιθανό άλλοι βιολογικοί, περιβαλλοντικοί ή κοινωνικοί παράγοντες να επηρεάζουν ταυτόχρονα τόσο τη σύνθεση του μικροβιώματος όσο και συγκεκριμένες πτυχές της προσωπικότητας.
Το σχετικά μικρό μέγεθος του δείγματος αποτελεί επίσης περιορισμό και απαιτούνται μεγαλύτερες μελέτες για να επιβεβαιωθούν τα ευρήματα.
Ένα νέο πεδίο έρευνας
Παρά τους περιορισμούς, τα αποτελέσματα προσθέτουν το μικροβίωμα στη λίστα των βιολογικών παραγόντων που εξετάζονται για την κατανόηση σύνθετων χαρακτηριστικών της ανθρώπινης συμπεριφοράς.
Στο μέλλον, η μελέτη των μικροοργανισμών του εντέρου και του στόματος ενδέχεται να προσφέρει νέους βιολογικούς δείκτες για χαρακτηριστικά όπως η μειωμένη ενσυναίσθηση, η παρορμητικότητα και η αντικοινωνική συμπεριφορά.
Ωστόσο, προς το παρόν, οι επιστήμονες απέχουν πολύ από το να μπορούν να προβλέψουν την προσωπικότητα ή τη συμπεριφορά ενός ανθρώπου εξετάζοντας απλώς το μικροβίωμά του.