Για πρώτη φορά οι επιστήμονες εντόπισαν αποτυπώματα ποδιών που αποδίδονται με βεβαιότητα στον Paranthropus boisei, ένα εξαφανισμένο είδος της ανθρώπινης εξελικτικής γραμμής. Τα ίχνη, ηλικίας περίπου 1,43 εκατομμυρίων ετών, βρέθηκαν σε μια αρχαία λασπώδη όχθη λίμνης στη βόρεια Κένυα και προσφέρουν πολύτιμες πληροφορίες για το μέγεθος, την κίνηση και πιθανώς την κοινωνική συμπεριφορά αυτού του αινιγματικού ανθρωπίνη.
Ο Paranthropus boisei ήταν το τελευταίο γνωστό είδος του γένους Paranthropus και ξεχώριζε για το εξαιρετικά ανεπτυγμένο κρανίο και τα μεγάλα δόντια του, χαρακτηριστικά που θεωρείται ότι αποτελούσαν προσαρμογές σε μια διατροφή πλούσια σε σκληρή βλάστηση. Μέχρι σήμερα, ωστόσο, οι γνώσεις για το υπόλοιπο σώμα και τον τρόπο ζωής του ήταν ιδιαίτερα περιορισμένες.
Μια ομάδα οκτώ ατόμων
Οι ερευνητές εντόπισαν συνολικά 21 αποτυπώματα, τα οποία αποδίδονται σε οκτώ διαφορετικά άτομα που φαίνεται πως κινούνταν μαζί πάνω στη λασπώδη πεδιάδα, κοντά στις όχθες της λίμνης Τουρκάνα.
Με βάση τη μορφολογία των πελμάτων, το μήκος των βημάτων και τον τρόπο βάδισης, οι επιστήμονες κατέληξαν ότι τα ίχνη ανήκουν στον Paranthropus boisei. Το μέγεθός τους υποδηλώνει επίσης ότι πιθανότατα προέρχονται από ενήλικα αρσενικά.
«Πρόκειται για ένα ακόμη εντυπωσιακό στιγμιότυπο που μας βοηθά να κατανοήσουμε πώς έμοιαζαν αυτοί οι ανθρωπίνες, πώς κινούνταν και πώς αλληλεπιδρούσαν μεταξύ τους και με το περιβάλλον τους», δήλωσε ο επικεφαλής της μελέτης, παλαιοανθρωπολόγος Kevin Hatala από το Πανεπιστήμιο Chatham και το Ινστιτούτο Εξελικτικής Ανθρωπολογίας Max Planck. Η έρευνα δημοσιεύθηκε στην επιθεώρηση Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS).
Μεγαλύτερο σώμα από ό,τι πιστεύαμε
Ο Paranthropus boisei ήταν μέχρι σήμερα γνωστός κυρίως από απολιθωμένα κρανία και δόντια. Τα νέα αποτυπώματα, όμως, επιτρέπουν στους επιστήμονες να εκτιμήσουν για πρώτη φορά με μεγαλύτερη ακρίβεια τις διαστάσεις του σώματός του.
Σύμφωνα με τους υπολογισμούς, ορισμένα άτομα μπορούσαν να φτάσουν σε ύψος έως 1,83 μέτρα και βάρος περίπου 75 κιλά, μέγεθος πολύ μεγαλύτερο από ό,τι θεωρούσαν μέχρι σήμερα οι ερευνητές και συγκρίσιμο με εκείνο του Homo erectus.
«Για πολλά χρόνια θεωρούσαμε ότι είχε αισθητά μικρότερο σώμα από τον Homo erectus. Τα νέα ευρήματα δείχνουν ότι ίσως μπορούσε να αποκτήσει αντίστοιχες σωματικές διαστάσεις, παρότι είχε εντελώς διαφορετικές διατροφικές προσαρμογές», ανέφερε ο Hatala.
Τι αποκαλύπτουν για την κοινωνική συμπεριφορά
Η διάταξη των αποτυπωμάτων δείχνει ότι τα οκτώ άτομα κινούνταν επανειλημμένα προς και από την ακτογραμμή, περνώντας από ρηχά νερά.
Οι ερευνητές δεν μπορούν να γνωρίζουν με βεβαιότητα τον σκοπό της μετακίνησης. Είναι πιθανό να αναζητούσαν τροφή ή νερό, να πραγματοποιούσαν κάποια μορφή περιπολίας ή απλώς να μετακινούνταν μαζί.
Μία από τις πιο ενδιαφέρουσες ερμηνείες είναι ότι επρόκειτο για ομάδα αποκλειστικά αρσενικών, παρόμοια με τις ομάδες εργένηδων που σχηματίζουν οι σύγχρονοι γορίλες όταν απομακρύνονται από τις οικογενειακές ομάδες.
Εάν η υπόθεση αυτή επιβεβαιωθεί, θα πρόκειται για την πρώτη άμεση ένδειξη ότι ο Paranthropus boisei μπορούσε να σχηματίζει σταθερές ομάδες αρσενικών που συνυπήρχαν ειρηνικά.
Ένα παράθυρο στην ανθρώπινη εξέλιξη
Η χρονολόγηση των αποτυπωμάτων έγινε με τη βοήθεια στρωμάτων ηφαιστειακής τέφρας που περιβάλλουν το σημείο εύρεσης. Στην ίδια περιοχή εντοπίστηκαν επίσης ίχνη από ιπποπόταμους, αντιλόπες, παρυδάτια πτηνά και άλλα ζώα, αποκαλύπτοντας το οικοσύστημα στο οποίο ζούσαν οι πρώιμοι ανθρωπίνες.
Προγενέστερη έρευνα είχε δείξει ότι ο Paranthropus boisei συνυπήρχε στην ίδια περιοχή με τον Homo erectus, ένα είδος που θεωρείται στενός πρόγονος του σύγχρονου ανθρώπου. Οι επιστήμονες δεν αποκλείουν ο ανταγωνισμός για τροφή να συνέβαλε τελικά στην εξαφάνιση του Paranthropus boisei, περίπου πριν από 1,2 εκατομμύρια χρόνια, σε συνδυασμό με τις κλιματικές αλλαγές που περιόρισαν τους διαθέσιμους πόρους.
Η ανακάλυψη αποτελεί την πρώτη σαφή τεκμηρίωση αποτυπωμάτων του είδους και προσφέρει μια μοναδική εικόνα όχι μόνο της ανατομίας του αλλά και της κοινωνικής του οργάνωσης, καλύπτοντας ένα σημαντικό κενό στην κατανόηση της ανθρώπινης εξέλιξης.