Ένα άγνωστο μέχρι σήμερα προϊστορικό ερπετό, που ζούσε περίπου 240 εκατομμύρια χρόνια πριν, έρχεται να συμπληρώσει ένα από τα σημαντικότερα κενά στην εξελικτική ιστορία των αρχοσαυρόμορφων, της ομάδας από την οποία προέκυψαν αργότερα οι δεινόσαυροι, οι κροκόδειλοι και οι πτερόσαυροι.
Το νέο είδος, που ονομάστηκε Silescelida acristata, ανακαλύφθηκε σε απολιθώματα στη νότια Βραζιλία και χρονολογείται στη Μέση Τριαδική περίοδο, μια εποχή κατά την οποία η ζωή στη Γη αναδιοργανωνόταν μετά τη μεγαλύτερη μαζική εξαφάνιση στην ιστορία του πλανήτη, στο τέλος της Πέρμιας περιόδου. Εκείνη την περίοδο τα αρχοσαυρόμορφα άρχιζαν να κυριαρχούν στα χερσαία οικοσυστήματα, ανοίγοντας τον δρόμο για την εξέλιξη των πρώτων δεινοσαύρων.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι το ζώο ανήκε στους μυστηριώδεις Euparkeriidae, μια σπάνια και ελάχιστα γνωστή ομάδα αρχοσαυρόμορφων. Μέχρι σήμερα, το μοναδικό αδιαμφισβήτητο μέλος της οικογένειας ήταν το Euparkeria capensis, το οποίο είχε περιγραφεί στη Νότια Αφρική πριν από περισσότερο από έναν αιώνα.
Όπως εξηγεί ο επικεφαλής της μελέτης, Μαουρίσιο Γκαρσία, από το Ομοσπονδιακό Πανεπιστήμιο της Σάντα Μαρία, οι Euparkeriidae καταλαμβάνουν μια κομβική θέση στο εξελικτικό δέντρο, ακριβώς πριν από την εμφάνιση των πραγματικών Αρχοσαυρίων. Για τον λόγο αυτό θεωρούνται πολύτιμοι για την κατανόηση του βασικού σωματικού σχεδίου από το οποίο εξελίχθηκαν αργότερα οι κροκόδειλοι και οι δεινόσαυροι.
Τα απολιθώματα αποκαλύπτουν έναν ευκίνητο θηρευτή
Το νέο είδος αναγνωρίστηκε από τρία απολιθωμένα οστά που βρέθηκαν στην πολιτεία Ρίο Γκράντε ντο Σουλ της Βραζιλίας: μία ωμοπλάτη, ένα οστό της λεκάνης και ένα μηριαίο οστό μήκους περίπου 17,3 εκατοστών.
Από τη μορφολογία των οστών και τις συγκρίσεις με συγγενικά είδη, οι επιστήμονες συμπεραίνουν ότι επρόκειτο για έναν σχετικά μικρό αλλά ιδιαίτερα ευκίνητο θηρευτή με μακριά πίσω άκρα, πιθανότατα ικανό να κινείται κυρίως στα δύο πόδια. Η εμφάνισή του εκτιμάται ότι θύμιζε μεγάλη σαύρα, ενώ αποτελούσε έναν από τους κορυφαίους θηρευτές των οικοσυστημάτων της εποχής.
Ένα νέο κομμάτι στο παζλ της εξέλιξης
Η ανακάλυψη επεκτείνει σημαντικά τη γνωστή γεωγραφική εξάπλωση των Euparkeriidae και ενισχύει την άποψη ότι η Νότια Αμερική διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στα πρώτα στάδια της εξέλιξης των αρχοσαυρόμορφων ερπετών.
Σύμφωνα με την ερευνητική ομάδα, το Silescelida acristata δεν προσφέρει μόνο νέα στοιχεία για την κατανομή αυτής της σπάνιας εξελικτικής ομάδας, αλλά αποτελεί και την πρώτη καταγραφή αυτού του εξελικτικού βαθμού αρχοσαυρόμορφων στην Τριαδική περίοδο της Βραζιλίας. Παράλληλα, αναδεικνύει τη σημασία των τριαδικών αποθέσεων της Νότιας Αμερικής ως πολύτιμου «αρχείου» για την ανασύνθεση της πρώιμης εξέλιξης των προγόνων των κροκοδείλων και των δεινοσαύρων.