Μια σπάνια αρχαιολογική ανακάλυψη στη βόρεια Σαουδική Αραβία φέρνει στο φως ίχνη ανθρώπινης παρουσίας ηλικίας περίπου 115.000 ετών, σε μια περιοχή όπου μέχρι πρόσφατα δεν αναμενόταν τόσο πρώιμη δραστηριότητα.
Τα επτά αποτυπώματα εντοπίστηκαν ανάμεσα σε εκατοντάδες ίχνη προϊστορικών ζώων στην έρημο An Nafud Desert, σε μια τοποθεσία που οι ερευνητές ονόμασαν Alathar — λέξη που στα αραβικά σημαίνει «ίχνος». Η περιοχή ήταν κάποτε όχθη λίμνης, η οποία λειτουργούσε ως σημείο διέλευσης για ανθρώπους και ζώα πριν από περισσότερα από 100.000 χρόνια.
Σπάνιες συνθήκες διατήρησης
Τα αποτυπώματα διατηρήθηκαν χάρη σε εξαιρετικά σπάνιες περιβαλλοντικές συνθήκες. Όπως επισημαίνουν οι επιστήμονες, τα ίχνη σε λασπώδεις επιφάνειες συνήθως αλλοιώνονται μέσα σε λίγες ημέρες, εκτός αν καλυφθούν γρήγορα από ιζήματα.
Στην περίπτωση της Alathar, ο άνεμος και η διάβρωση αποκάλυψαν τα αποτυπώματα χιλιάδες χρόνια αργότερα, διατηρώντας λεπτομέρειες που σπάνια επιβιώνουν στον χρόνο.
Ποιος άφησε τα ίχνη
Το κρίσιμο ερώτημα αφορά την ταυτότητα των δημιουργών τους. Αν και εκείνη την περίοδο συνυπήρχαν διαφορετικά ανθρώπινα είδη, τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν προς τον Homo sapiens.
Οι ερευνητές βασίζουν την εκτίμησή τους σε τρεις βασικούς παράγοντες:
- την παρουσία του Homo sapiens στην ευρύτερη περιοχή της Εγγύς Ανατολής και της Αραβίας την περίοδο 130.000–80.000 χρόνια πριν,
- την απουσία Neanderthals από την περιοχή εκείνη την εποχή,
- και το μέγεθος και το σχήμα των αποτυπωμάτων.
Μια προϊστορική «λεωφόρος»
Η λίμνη της Alathar φαίνεται πως αποτελούσε έναν σημαντικό κόμβο μετακίνησης — μια φυσική «λεωφόρο» για ανθρώπους και μεγάλα ζώα. Η παρουσία γλυκού νερού την καθιστούσε κρίσιμο σημείο επιβίωσης, ιδιαίτερα σε περιόδους ξηρασίας.
Ωστόσο, η απουσία εργαλείων ή ενδείξεων κυνηγιού υποδηλώνει ότι οι άνθρωποι δεν εγκαταστάθηκαν μόνιμα στην περιοχή. Πιθανότατα επρόκειτο για σύντομες στάσεις, κυρίως για ανεφοδιασμό με νερό.
Μαρτυρία μεταβαλλόμενου κλίματος
Τα αποτυπώματα ενδέχεται να ανήκουν σε ομάδες Homo sapiens που διέσχιζαν μια τότε πιο εύκρατη Αραβική Χερσόνησο, λίγο πριν οι κλιματικές συνθήκες γίνουν πιο ξηρές.
Το γεγονός ότι δεν υπάρχουν μεταγενέστερα ανθρώπινα ίχνη στο ίδιο στρώμα υποδηλώνει ότι οι συγκεκριμένοι άνθρωποι μπορεί να ήταν από τους τελευταίους που πέρασαν από την περιοχή πριν αλλάξει δραστικά το περιβάλλον.
Η ανακάλυψη αυτή προσφέρει πολύτιμα στοιχεία για τις πρώιμες μετακινήσεις του ανθρώπου και τον ρόλο της Αραβικής Χερσονήσου ως πέρασμα μεταξύ ηπείρων.